Rak tarczycy

Co oznacza rozpoznanie raka tarczycy

Rak tarczycy jest złośliwym nowotworem. Wśród kilku postaci wyróżniamy zarówno takie, które wykryte wcześnie dają szansę całkowitego wyleczenia (raki zróżnicowane) jak i takie, dla których rokowanie jest bardzo niekorzystne (rak anaplastyczny). Szczyt zachorowań na raka tarczycy obejmuje 40-50 rok życia. Wśród czynników mogących odgrywać rolę w powstawaniu raka tarczycy należy wymienić m.in.: ekspozycję na promieniowanie jonizujące, czynniki dziedziczne.

W praktyce raka tarczycy rozpoznaje się najczęściej u chorych, którzy zostali skierowani na biopsję tarczycy w związku z wcześniejszym stwierdzeniem zmian ogniskowych w gruczole tarczowym. W ten sposób zostaje wykrytych większość raków brodawkowatych tarczycy. Mniejszą część stanowią chorzy, u których rozpoznano raka pęcherzykowego w materiale pooperacyjnym tarczycy. U niektórych chorych dochodzi do szybkiego wzrostu guza tarczycy z towarzyszącym pojawieniem się powiększonych okolicznych węzłów chłonnych (podejrzenie raka anaplastycznego). Podział raków tarczycy wynika z tego z jakich komórek się wywodzą:

1. Komórki pęcherzykowe tarczycy

  • raki zróżnicowane: pęcherzykowy i brodawkowaty
  • rak niezróżnicowany

2. Komórki C

  • rak rdzeniasty

3. Chłoniak

Jakie objawy mogą towarzyszyć rakowi tarczycy

Nie ma objawów, które byłyby charakterystyczne tylko dla raka tarczycy. Istnieje natomiast kilka cech, które zwiększają ryzyko jego występowania. Występowanie takich objawów u chorego ze zmianami w tarczycy jest wskazaniem do pilnej diagnostyki w kierunku raka tarczycy. Należą do nich:

  • szybki wzrost guza
  • guz twardy, nieprzesuwalny
  • pojawienie się powiększonych węzłów chłonnych szyjnych
  • chrypka

W przypadku zaawansowanej postaci nowotworu może dojść do ucisku na drogi oddechowe i wtórnie do duszności. W przypadku raka anaplastycznego często występuje znaczna bolesność tarczycy.

Jakie badania są wykonywane celem wykrycia raka tarczycy

Chory ze stwierdzonymi zmianami ogniskowymi w tarczycy i dodatkowymi objawami sugerującymi występowanie raka tarczycy powinien mieć wykonane badania:

  • Usg tarczycy. Obraz usg ocenia czy zmiana ogniskowa posiada cechy wskazujące na podwyższone ryzyko nowotworu złośliwego, jednak nigdy na podstawie usg nie można powiedzieć, że jest ona nowotworem złośliwym lub nie. Wśród cech ultrasonograficznych „podejrzanych” należy wymienić: hipoechogeniczność, zatarte granice, mikrozwapnienia, wzmożony przepływ w badaniu z użyciem doplera, powiększone węzły chłonne. Badanie usg powinno być wykonywane przez osobę doświadczoną, na sprzęcie spełniającym najnowsze standardy.
  • BACC. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana (BACC) jest wykonywana celem oceny cytologicznej podejrzanych zmian ogniskowych. Odsetek wyników fałszywie dodatnich i ujemnych jest niewielki i sięga około 5%. Na podstawie bacc można postawić rozpoznanie raka brodawkowatego, anaplastycznego, rdzeniastego tarczycy. Ostateczne rozpoznanie raka pęcherzykowego tarczycy wymaga oceny histopatologicznej materiału uzyskanego z wyciętej tarczycy. W niektórych przypadkach wynik badania bacc tarczycy jest podejrzany lub niejednoznaczny. Prowadzący endokrynolog na podstawie wszystkich danych (m.in. wywiad chorobowy, obraz usg, ewentualna konsultacja z histopatologiem) podejmuje decyzję o operacji tarczycy celem ostatecznej weryfikacji materiału histopatologicznego (materiał pooperacyjny, czasami śródoperacyjny).
  • Badania genetyczne. U pacjentów z rodzinnym obciążeniem raka rdzeniastego tarczycy wykonujemy badania genetyczne oceniające obecność mutacji protoonkogenu RET.
  • Badania scyntygraficzne tarczycy i całego ciała. Stwierdzenie w badaniu scyntygraficznym guzka „zimnego” jest dodatkowym badaniem świadczącym o większym ryzyku zmiany o charakterze nowotworowym. Należy jednak to badanie traktować jako dodatkowe, wykonywane w wybranych sytuacjach. W przypadku już przeprowadzonej operacji usunięcia tarczycy, w której stwierdzono zróżnicowanego raka tarczycy wykonuje się badanie scyntygraficzne tarczycy i całego ciała . Na podstawie tego badania oceniamy doszczętność operacji, obecność ewentualnych ognisk przerzutowych raka.
  • Tyreoglobulina (Tg). Tg jest markerem obecności komórek nowotworowych po przeprowadzonej operacji nowotworu tarczycy.
  • Kalcytonina i CEA – markery raka rdzeniastego tarczycy.

Jakie formy leczenia możemy stosować

Z uwagi na inny przebieg, rokowanie oraz metody lecznicze leczenie raków omówiono oddzielnie dla raków zróżnicowanych, raka anaplastycznego, raka rdzeniastego. Podstawowymi metodami terapeutycznymi, które są wykorzystywane w leczeniu raków tarczycy są: leczenie operacyjne, leczenie jodem promieniotwórczym, leczenie supresyjne lewotyroksyną, radioterapia, chemioterapia. Leczenie musi być prowadzone w specjalistycznym ośrodku zgodnie z aktualnymi standardami postępowania.

Rak brodawkowaty i pęcherzykowy

Podstawowym leczeniem jest operacja tarczycy. W przypadku raka brodawkowatego najczęściej mamy do czynienia z rozpoznaniem postawionym na podstawie biopsji zmiany ogniskowej w tarczycy. Wykonywane jest całkowite usunięcie gruczołu tarczowego oraz okolicznych węzłów chłonnych. W przypadku stwierdzenia raka brodawkowatego w materiale pooperacyjnym wola guzkowego wskazane jest przeprowadzenie reoperacji. Jedynym odstępstwem jest stwierdzenie pojedynczego ogniska raka brodawkowatego wielkości

Przy rozpoznaniu guzka pęcherzykowego (oraz guzka oksyfilnego) w badaniu materiału z biopsji zmiany nie ma możliwości dalszego przedoperacyjnego różnicowania guza łagodnego od złośliwego. Celem ostatecznego rozstrzygnięcia istniejącego podejrzenia nowotworu złośliwego konieczne jest leczenie operacyjne. Minimalny zakres operacji obejmuje w guzku pojedynczym całkowite wycięcie płata z cieśnią, a jego rozszerzenie na drugi płat (prawie całkowite lub całkowite wycięcie) zależy od indywidualnej oceny ryzyka nowotworu złośliwego. Jeżeli rozpoznanie guzka pęcherzykowego zostało postawione w wolu wieloguzkowym, należy rozważyć całkowite lub prawie całkowite wycięcie tarczycy. W niewielkich guzkach pęcherzykowych (

Wyróżniamy następujące rodzaje leczenia 131J: uzupełniające, radykalne i paliatywne. Leczenie uzupełniające jodem promieniotwórczym obejmuje chorych po radykalnej operacji, u których nie stwierdza się już cech choroby nowotworowej (brak przerzutów odległych). W przypadku zoperowania pojedynczej zmiany

Kolejnym etapem leczenia raków zróżnicowanych tarczycy jest podawanie supresyjnych dawek lewotyroksyny. W większości przypadków podajemy dawkę lewotyroksyny, która prowadzi do uzyskania TSH w granicach 0,1-0,3 mU/l. Rokowanie dotyczące czasu przeżycia jest zdecydowanie lepsze w przypadku raków zróżnicowanych w porównaniu z pozostałymi rakami tarczycy. Zależy ono m.in. od wieku chorego, wielkości zmiany, obecności przerzutów.
W początkowym okresie opieką nad chorym zajmuje się poza prowadzącym endokrynologiem lekarz z poradni chorób tarczycy przy szpitalach onkologicznych prowadzących terapię radiojodem. W późniejszym okresie całkowitą opiekę przejmuje endokrynolog.

Rak niezróżnicowany

Ten rodzaj nowotworu występuje zazwyczaj u osób w starszym wieku z długim wywiadem wola guzowatego. Typowymi cechami jest szybki wzrost guza/guzów (tygodnie) z towarzyszącym bólem, powiększeniem okolicznych węzłów chłonnych. Dochodzi wtórnie do ucisku na drogi oddechowe, pojawia się chrypka, kłopoty z przełykaniem. Rokowanie jest bardzo niekorzystne. Podstawowym celem jest utrzymanie drożności dróg oddechowych.

Rak rdzeniasty

Rak rdzeniasty pod względem agresywności można umieścić pomiędzy rakami zróżnicowanymi i niezróżnicowanym. Większość raków rdzeniastych występuje sporadycznie, a około 20% jest związanych z dziedziczeniem mutacji protoonkogenu RET. Dlatego też u wszystkich chorych z rozpoznanym rakiem rdzeniastym należy wykonać badanie tej mutacji, a po jej stwierdzeniu przeprowadzić takie badanie u wszystkich członków rodziny. U osób z obecnością tej mutacji wykonujemy profilaktyczne usunięcie tarczycy.
Leczenie operacyjne raka rdzeniastego obejmuje całkowite usunięcie tarczycy plus okolicznych węzłów chłonnych. Dodatkowo u chorych z rozpoznaniem raka rdzeniastego należy przeprowadzić diagnostykę w kierunku zespołu MEN (zespoły gruczalakowotości wewnątrzwydzielniczej).