Przełom tarczycowy

Wstęp.
Przełom tarczycowy jest stanem, w którym na skutek różnych czynników dochodzi do zagrażającego życiu gwałtownego uwolnienia hormonów tarczycy. Wśród przyczyn prowadzących do takiego stanu należy wymienić nieleczoną ciężką nadczynność tarczycy (najczęściej w przebiegu choroby Gravesa) plus dodatkowy czynnik wyzwalający (infekcja, stres, wysiłek) lub przeprowadzenie operacji u chorego nieprzygotowanego (z nadczynnością tarczycy).

1. Czynniki wywołujące przełom tarczycowy:
- odstawienie tyreostatyków
- terapia 131J
- podaż preparatów jodowych
- leki (np salicylany)
- operacja (wycięcie tarczycy i inne)
- uraz tarczycy (badanie tarczycy z dużym uciskiem na gruczoł)
- infekcja
- poród
- kwasica ketonowa
- zawał serca
- zatorowość płucna
- niewydolność serca
- udar
- hipoglikemia

2. Objawy
W warunkach klinicznych stosowane są odpowiednie skale, na podstawie których można ocenić czy pacjent znajduje się w stanie przełomu zagrażającego lub przełomu tarczycowego. Do objawów przełomu tarczycowego należą m.in. znacznie przyspieszona czynność serca (najczęściej migotanie przedsionków), wzrost temperatury ciała, zaburzenia psychiczne (pobudzenie, zaburzenia świadomości), drżenie mięśniowe, nudności, wymioty, biegunka, objawy niewydolności serca. Celem dokładnego ustalenia czy pacjent rozwinął przełom tarczycowy, czy znajduje się w stanie zagrażającego przełomu korzystamy z kryteriów wg Burcha i Wartofsky’ego.

3. Kryteria kliniczne nasilenia nadczynności tarczycy wg Burcha i Wartofsky’ego
Na podstawie wyliczenia punktów możemy określić czy mamy do czynienia z
- przełomem tarczycowym >= 45 pkt
- zagrażającym przełomem tarczycowym 25-44 pkt
- brakiem przełomu tarczycowego < 25 pkt
Punkty sumujemy z poszczególnych kategorii objawów:

Temperatura ciała:
38-38.5 – 5pkt
38.6-39 – 10pkt
39.1-39.5 -15pkt
39.6-40 – 20pkt
40.1-40.6 -25pkt
>40.6 -30pkt

Objawy ze strony układu nerwowego:
nieobecne -0pkt
łagodne (pobudzenie) -10pkt
umiarkowane (majaczenie,psychoza,nasilona senność)-20pkt
ciężkie (drgawki, śpiączka) -30pkt

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego:
nieobecne -0pkt
łagodne (biegunka, nudności, wymioty, bóle brzucha) -10pkt
ciężkie (żółtaczka) -20pkt

Czynność serca:
90-109/min -5pkt
110-119/min -10pkt
120-129/min -15pkt
130-139/min -20pkt
>140/min -25pkt

Niewydolność serca:
nieobecna -0pkt
łagodna (obrzęki podudzi) -5pkt
umiarkowana (trzeszczenia u podstawy płuc) -10pkt
ciężka (obrzęk płuc) -15pkt

Migotanie przedsionków:
nieobecne -0pkt
obecne -10pkt

Czynniki wywołujące (wymienione wyżej):
nieobecne -0pkt
obecne -10pkt

4. Badania
Stwierdzamy typowy dla nadczynności tarczycy układ hormonów: nieoznaczalne stężenie TSH i podwyższone stężenie FT4 i FT3. Sama wartość stężenia wolnych hormonów tarczycy nie ma tak istotnego znaczenia przy rozpoznaniu przełomu tarczycowego jak obraz kliniczny.

5. Leczenie
Pacjent z rozpoznaniem przełomu tarczycowego powinien być leczony w specjalistycznym ośrodku na sali intensywnej terapii. Zanim jednak trafi do takiego ośrodka wstępne leczenie powinno zostać wdrożone w ośrodku, w którym rozpoznanie zostało postawione. Leczenie obejmuje podawanie leków przeciwtarczycowych w formie dożylnej, bebetablokery (propranolol), wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, schładzanie (okłady, paracetamol- salicylany są przeciwskazane!), leki uspokajające, hydrokortyzon, tlen, leczenie przeciwzakrzepowe, podawanie jodu w formie jodku potasu lub jodowych środków kontrastowych. Chory wymaga stałego monitorowania. Leczenie obarczone jest dużym ryzykiem zgonu.

Jest to pierwszy z artykułów powstałych na podstawie Warsztatów Tyreologicznych, które odbyły się w kwietniu 2012r. Niestety z powodu bardzo dużego zainteresowania miejsca zostały natychmiast wyczerpane. Sprawozdanie i najciekawsze informacje bezpośrednio od wykładowcy:-)

dr n. med. Piotr Miśkiewicz
Choroby tarczycy dla internistów i lekarzy rodzinnych.

http://www.mp.pl/interna2012/?aid=64100

Hotel Holiday Inn, ul. Złota 48/54